Veritas Iuris ISSN 2657-8190 Półrocznik Wydziału Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego
RECENZJA: Mateusz Wojtanowski, Kulturowa judycjalizacja administracji publicznej a interpretacja prawa administracyjnego, Acta Universitatis Wratislaviensis No 4396, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2025, ss. 313
Monografia Mateusza Wojtanowskiego proponuje oryginalną koncepcję kulturowej judycjalizacji administracji publicznej, zgodnie z którą związanie jej prawem należy rozumieć nie tylko jako podporządkowanie normom, lecz jako uczestnictwo w kulturze prawniczej i wspólnocie interpretacyjnej. Autor przełamuje tradycyjne przeciwstawienie sędziego i urzędnika, ukazując tego drugiego jako pełnoprawnego interpretatora prawa. Recenzowana praca łączy analizę teoretycznoprawną z badaniem praktyki orzeczniczej, ujawniając rozbieżności między formalistycznym modelem wykładni a rzeczywistym pluralizmem interpretacyjnym. Wpisując się w nurt postanalitycznej filozofii prawa, monografia integruje teorię i dogmatykę oraz formułuje propozycję normatywną o istotnym znaczeniu dla rozumienia roli administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym.
prawo administracyjne, teoria prawa, wykładnia prawa, kultura prawna, judycjalizacja
Prawo osoby pozbawionej wolności do bezpłatnej kopii dokumentacji medycznej – analiza wyroku TSUE z dnia 26 października 2023 r. (C-307/22)
Celem niniejszego artykułu jest dogłębna analiza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 października 2023 r. w sprawie C-307/22, ze szczególnym uwzględnieniem jego implikacji dla prawa skazanych do bezpłatnej kopii dokumentacji medycznej. W kontekście standardów ochrony praw człowieka oraz praw pacjenta dostęp do dokumentacji medycznej stanowi kluczowy element umożliwiający realizację wielu uprawnień osób pozbawionych wolności. Niniejsza praca ma na celu ocenę, w jakim stopniu orzeczenie TSUE może wpłynąć na interpretację i stosowanie krajowych przepisów dotyczących dostępu skazanych do ich historii choroby oraz jakie potencjalne zmiany w praktyce penitencjarnej mogą wyniknąć z tej analizy. Zbadana zostanie relacja pomiędzy prawem unijnym a polskimi regulacjami w tym zakresie, a także potencjał wyroku TSUE do wzmocnienia pozycji prawnej osadzonych w systemie penitencjarnym.
wyrok TSUE C-307/22, prawa skazanego, dokumentacja medyczna, prawo do informacji, prawa pacjenta, system penitencjarny, standardy europejskie
Krytycznie o wyłączeniu przedawnienia karalności oraz wykonania kary co do niektórych przestępstw (art. 105 k.k. po nowelizacji z 2022 r.)
W niniejszym opracowaniu została poruszona problematyka, a w szczególności wątpliwości dotyczące rozszerzenia katalogu wyłączenia przedawnienia z art. 105 k.k. Pierwszy rozdział opiera się na przedstawieniu instytucji przedawnienia oraz wskazania określonego katalogu czynów, co do których ono nie następuje. Natomiast kolejne obszary badawcze obejmują uwagi krytyczne odnośnie do wyboru konkretnych przestępstw, ich celowości oraz intencji prawodawcy. Ostatnie rozdziały opierają się na analizie zasady lex retro non agit w kontekście nowelizacji wydłużających bieg przedawnienia oraz na ocenie budowy przepisów. Podstawową metodą badawczą zastosowaną w opracowaniu była metoda dedukcyjna, obejmująca analizę literatury przedmiotu, orzecznictwa oraz szczegółową analizę brzmienia regulacji z art. 105 k.k.
przedawnienie, małoletni, przestępstwo zgwałcenia, zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem, nowelizacja, retroaktywność
Instytucja odpowiedzialności posiłkowej a jej zgodność z zasadami odpowiedzialności określonymi w polskim prawie karnym
Przedmiotem artykułu jest analiza problematyki zgodności odpowiedzialności posiłkowej (art. 24 i 25 k.k.s.) z zasadami szeroko pojętego polskiego prawa karnego, w szczególności z zasadą winy oraz zasadą odpowiedzialności indywidualnej i osobistej za czyn sprawcy. Tezą artykułu jest wykazanie, iż instytucja odpowiedzialności posiłkowej nie przeczy, jak również pozostaje w zgodności z zasadami określonymi w szeroko rozumianym prawie karnym. Obszarem rozważań są takie zagadnienia, jak: przedstawienie instytucji odpowiedzialności posiłkowej, analiza założeń zasady winy, jak również zasady odpowiedzialności indywidualnej i osobistej, ocena zgodności systemowej przepisów instytucji odpowiedzialności posiłkowej, uwzględniając przy tym przepisy prawa powszechnie obowiązującego, orzecznictwo oraz stanowisko doktryny.
kodeks karny skarbowy, kodeks karny, konstytucja, wina, odpowiedzialność posiłkowa, podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej, odpowiedzialność indywidualna i osobista
Aport z majątku wspólnego małżonków bez zgody współmałżonka a granice autonomii osoby prawnej
Wniesienie składników majątku wspólnego małżonków do spółki kapitałowej w formie aportu bez zgody współmałżonka prowadzi do zmiany struktury majątku wspólnego poprzez zastąpienie składnika majątkowego prawami udziałowymi podlegającymi reżimowi prawa handlowego. Udziały objęte w zamian za aport mogą należeć do majątku wspólnego, jednak status wspólnika przysługuje wyłącznie małżonkowi, który dokonał ich objęcia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skuteczność aportu w sferze prawa spółek nie przesądza o jego pełnej skuteczności w relacjach majątkowych między małżonkami. Naruszenie wymogu zgody współmałżonka wynikającego z art. 37 k.r.o. nie powoduje co do zasady nieważności czynności wobec spółki ani osób trzecich, lecz wywołuje konsekwencje w stosunkach majątkowych między małżonkami, zwłaszcza na etapie podziału majątku wspólnego. W tym zakresie istotne znaczenie mają mechanizmy rozliczeniowe przewidziane w art. 45 i 46 k.r.o. W szczególnych przypadkach czynność taka może zostać oceniona jako zmierzająca do obejścia ustawy w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. Autonomia osoby prawnej podlega bowiem ograniczeniom wynikającym z norm prawa rodzinnego oraz konstytucyjnej zasady ochrony małżeństwa i rodziny oraz przesądza o jego pełnej skuteczności w relacjach majątkowych między małżonkami.
majątek wspólny, działalność gospodarcza, aport, spółka kapitałowa, autonomia osoby prawnej, nieważność czynności, obejście prawa, ochrona współmałżonka
Ochrona klimatu w polityce miejskiej – wyzwania prawne i zadania administracji publicznej
Celem artykułu jest analiza roli administracji publicznej w kształtowaniu miast przyszłości ze szczególnym uwzględnieniem integracji neutralności klimatycznej oraz ochrony dziedzictwa kulturowego. Praca przedstawia kluczowe zadania władz publicznych w realizacji strategii redukcji emisji i adaptacji przestrzeni miejskich, zwłaszcza w sektorze planowania przestrzennego. Omówione zostają także nowoczesne technologie inteligentnych miast (smart cities), które wspierają efektywne zarządzanie zasobami oraz optymalizację zużycia energii. Artykuł porusza wyzwania związane z zachowaniem tożsamości kulturowej oraz ochroną historycznej tkanki miejskiej w kontekście dynamicznych procesów urbanistycznych. Analiza została zakończona omówieniem mechanizmów partycypacji społecznej oraz potencjalnych działań administracji wspierających zrównoważony rozwój miejski.
administracja publiczna, neutralność klimatyczna, dziedzictwo kulturowe, inteligentne miasta (smart cities), zielona infrastruktura
Prawa autorskie (c) 2025 http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Uprawnienie do urlopu wypoczynkowego w myśl przepisów kodeksu pracy po ustaniu stosunku służbowego o charakterze administracyjnoprawnym na przykładzie ustawy o policji
Artykuł ma charakter naukowo-badawczy, jego przedmiotem jest zaś analiza aktów prawnych oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego w zakresie prawa administracyjnego, prawa pracy oraz pragmatyki służbowej, tj. ustawy o Policji. Przedmiotem rozważań jest zagadnienie urlopu wypoczynkowego, jaki przysługuje funkcjonariuszowi Policji w czasie trwania stosunku administracyjno-prawnego i po jego rozwiązaniu, a następnie podjęcia zatrudnienia w ramach przepisów kodeksu pracy w tym samym roku kalendarzowym, biorąc pod uwagę możliwość zastosowania wyliczeń w myśl zasady urlopu proporcjonalnego (art. 1551 k.p.). Celem badawczym było wykazanie, że urlop wypoczynkowy może zostać wyliczony na podstawie kodeksu pracy byłemu funkcjonariuszowi Policji, który nabył to prawo w ramach istnienia stosunku służbowego, mimo wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a także że w przypadku stosunku służbowego, który regulowany jest także przez przepisy, szczególne możliwe jest stosowanie przepisów kodeksu pracy jedynie w przypadkach, w których ustawodawca wprost wskazuje to w przepisach ustawy.
funkcjonariusz policji, stosunek służbowy, urlop wypoczynkowy, ekwiwalent pieniężny, urlop proporcjonalny
Prawne wyzwania związane z wykorzystywaniem komórek macierzystych w zabiegach odmładzających
Celem niniejszego artykułu jest analiza prawnych wyzwań związanych z wykorzystywaniem komórek macierzystych w zabiegach o charakterze odmładzającym. Z uwagi na dynamiczny rozwój medycyny estetycznej oraz rosnące zainteresowanie terapiami opartymi na komórkach macierzystych istotne staje się określenie ram prawnych ich stosowania. W pracy omówione zostaną zarówno regulacje krajowe, jak i wybrane standardy międzynarodowe odnoszące się do dopuszczalności, bezpieczeństwa oraz nadzoru nad tego rodzaju procedurami. Szczególny nacisk położono na kwestie odpowiedzialności prawnej podmiotów wykonujących zabiegi, ochrony pacjentów oraz ryzyka wynikającego z niedostatecznej harmonizacji przepisów. Analiza ma na celu wskazanie luk regulacyjnych oraz możliwych kierunków rozwoju prawa w obszarze zastosowania komórek macierzystych w medycynie estetycznej.
komórki macierzyste, medycyna estetyczna, zabiegi odmładzające, regulacje prawne, bezpieczeństwo pacjenta, odpowiedzialność prawna, bioetyka
Brak zgody jako podstawa redefinicji art. 197 § 1 k.k.
W niniejszym opracowaniu została poruszona problematyka, a także wątpliwości dotyczące zmiany definicji zgwałcenia w trybie podstawowym poprzez uzupełnienie przepisu o znamię zgody. Nie było to jednak możliwe bez ukazania specyfiki problemów, z którymi boryka się system prawa karnego, oraz ujawnienia luk prawnych, które spowodowała nowelizacja z dnia 28 czerwca 2024 r.1 Na wstępie konieczne było wskazanie rysu historycznego, który ukazał, jak przepis z art. 197 § 1 k.k. zmieniał się przez lata oraz jakie przesłanki wyznaczał do tej pory, a także ich odniesienia do uzasadnienia poselskiego projektu zmiany ustawy z 14 lutego 2024 r. Drugi obszar tematyczny opierał się na próbie zdefiniowania znaczenia zgody jako znamienia przestępstwa zgwałcenia. Próba badawcza zawierała rozważania na podstawie ustawy o Prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta, kodeksu cywilnego oraz doktryny. Trzeci obszar opierał się na badaniu potrzeby wprowadzenia redefinicji. Analiza zawiera dane statystyczne, nowelizację trybu ścigania z 2013 r.2, problematykę wiktymizacji oraz rewiktymizacji oraz rozważania na podstawie wyroków sądowych. Ostatni obszar skupiał się na próbie identyfikacji i rozwiązywania problemów pozostawionych bez rozpoznania, takich jak: zakres udzielanej zgody oraz jej cofnięcie, a także zjawisko paraliżu organizmu w odpowiedzi na strach i przemoc. Podstawową metodą badawczą zastosowaną w opracowaniu była metoda dedukcyjna, obejmująca analizę literatury przedmiotu oraz orzecznictwa.
zgoda, przestępstwo zgwałcenia, przemoc, wiktymizacja, nowelizacja
Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 2024 rok
Artykuł ma charakter naukowo-badawczy, a jego przedmiotem jest analiza uchwał i postanowień Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego wydanych w 2024 r., w wyniku rozpatrzenia tzw. pytań prawnych. Przedmiotem rozważań są: umorzenie postępowania karnego z powodu powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.), skuteczność oświadczenia pokrzywdzonego o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego (art. 54 § 1 k.p.k.), ponowne przesłuchanie pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat (art. 185a § 1 k.p.k.), dopuszczalność badania w postępowaniu karnym ważności lub skuteczności aktu ustrojowego powołania sędziego przez Prezydenta RP (art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.), przekazanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (art. 441 § 1 k.p.k.), znaczenie zwrotu „w kwestiach nieuregulowanych” (art. 558 k.p.k.), odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługujące dziecku matki pozbawionej wolności (art. 8b ust. 1 ustawy lutowej), skuteczność powołania Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego pełniącego obowiązki Prokuratora Krajowego (art. 47 § 1 p.w.p.p.), skuteczność powołania Prokuratora Krajowego bez opinii Prezydenta RP (art. 14 § 1 pr. o prok.), skuteczność powołania prokuratora okręgowego (art. 15 § 1 pr. o prok.), wniosek o rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy rozbieżności w wykładni prawa (art. 83 § 1 u.SN), wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem dyscyplinarnym lub uchwałą prawomocnie zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Celem analizy była ocena trafności rozstrzygnięć Izby Karnej Sądu Najwyższego przy pomocy metody dogmatyczno-prawnej.
odszkodowanie, oskarżyciel posiłkowy, postanowienie, powaga rzeczy osądzonej, przesłuchanie, prawo karne procesowe, Prokurator Krajowy, Sąd Najwyższy, sędzia, świadek, uchwała, zagadnienie prawne
Alimenty na psa i prawo do opieki nad nim – przełomowy wyrok w Hiszpanii. Czy takie rozstrzygnięcie jest również możliwe w świetle polskiego porządku prawnego?
Celem pracy jest omówienie przełomowego wyroku orzeczonego w Hiszpanii, który może zapoczątkować nową linię orzeczniczą w sprawach rozwodowych oraz alimentacyjnych w systemie prawa kontynentalnego w zakresie relacji oraz więzi człowiek – zwierzę domowe. W szczególności zostanie tu przedstawione zagadnienie możliwości orzeczenia alimentów na psa i zagadnienie przyznania prawa do opieki nad czworonogiem jednej ze stron procesu w ujęciu hiszpańskiego porządku prawnego. W pracy przybliżone zostaną hiszpańskie przepisy prawne, na podstawie których wydano wspomniany przełomowy wyrok. Artykuł porusza również tematykę sytuacji prawnej zwierzęcia domowego w myśl prawa polskiego oraz kwestie związane z dylematem, czy podobne rozstrzygnięcie, jak w Hiszpanii, jest możliwe do orzeczenia przez polski wymiar sprawiedliwości.
pies, alimenty, opieka prawna, rozwód, dobrostan zwierząt, prawa zwierząt w rodzinie
Prawa autorskie (c) 2025 Uczelnia Łazarskiego w Warszawie, Polska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Antykoncepcja dla małoletnich w polskim prawie: konflikty, ograniczenia i międzynarodowe konteksty
Artykuł analizuje sposób realizacji praw pacjenta oraz dostęp do środków antykoncepcyjnych małoletnich, między 15. a 18. rokiem życia. Właściwa opieka w zakresie zdrowia seksualnego jest ważna zwłaszcza w kontekście możliwości legalnego współżycia płciowego nastolatek, które ukończyły 15 lat. Podnoszenie świadomości społecznej oraz szerzenie medycznej wiedzy specjalistycznej przyczynia się do zapewnienia bezpieczeństwa i przeciwdziałania przestępstwom przeciwko wolności seksualnej, których pokrzywdzonymi są małoletni. Niezbędne jest zróżnicowanie zakresu samostanowienia małoletniego w przedmiocie: wizyty u lekarza specjalisty, przeprowadzenia badania oraz przepisania środków antykoncepcyjnych w zależności od jego wieku. Publikacja zawiera również porównanie Polski z innymi krajami europejskimi i pozaeuropejskimi pod kątem dostępności opieki zdrowotnej i antykoncepcji dla małoletnich. Na koniec autorki przytaczają rozwiązania prawne dostępne w innych krajach, które mogą stanowić inspiracje dla polskiego ustawodawstwa.
antykoncepcja, prawa małoletnich pacjentów, zdrowie seksualne
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Airbnb i spółka. Jak najem krótkoterminowy zmienia rynek nieruchomości
Najem krótkoterminowy, czyli wynajmowanie mieszkań i domów na doby, dynamicznie rozwija się w Polsce, szczególnie w miejscowościach turystycznych. Brak jasnych regulacji prawnych w tej dziedzinie prowadzi do licznych problemów, takich jak wzrost cen mieszkań, ograniczony dostęp do nieruchomości dla stałych mieszkańców oraz nieuczciwa konkurencja wobec branży hotelarskiej. Unia Europejska wprowadza nowe przepisy, mające na celu ujednolicenie regulacji i ochronę interesów wszystkich stron zaangażowanych w rynek najmu krótkoterminowego. Polska również podejmuje kroki w celu dostosowania się do tych zmian, dążąc do zrównoważonego rozwoju turystyki i lepszej kontroli tego sektora.
najem krótkoterminowy, prawo mieszkaniowe, rynek nieruchomości, prawo obrotu nieruchomościami
Broker ubezpieczeniowy w zamówieniu publicznym na ubezpieczenie majątkowe podmiotu leczniczego
Artykuł ma charakter oryginalnej pracy, poświęconej roli brokera ubezpieczeniowego w udzielaniu przez podmioty lecznicze w reżimie ustawy – Prawo zamówień publicznych zamówienia na ubezpieczenia majątkowe. Przeważająca ilość podmiotów leczniczych kontraktujących ubezpieczenia jest zobowiązana do przeprowadzenia procedury o udzielenie zamówienia publicznego. Usługi ubezpieczenia nie są wyłączone przedmiotowo spod obowiązku stosowania ustawy p.z.p. Zamawiający może przeprowadzić procedurę samodzielnie bądź we współpracy z pośrednikiem ubezpieczeniowym, jakim jest broker ubezpieczeniowy. Broker ubezpieczeniowy może prowadzić postępowanie na podstawie udzielonego pełnomocnictwa bądź brać udział w procedurze jako biegły lub członek komisji przetargowej. Udział brokera ubezpieczeniowego nie zwalnia kierownika zamawiającego z odpowiedzialności za przeprowadzone postępowanie. Kontrowersje budzi kurtażowa forma wynagrodzenia brokera, jednak analiza przepisów i praktyki ubezpieczeniowej pozwala stwierdzić, że nie dochodzi do konfliktu interesów w rozumieniu ustawy p.z.p. Celem przeprowadzonych badań jest analiza roli brokera ubezpieczeniowego w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego oraz możliwości wystąpienia konfliktu interesów. Zasięg badań obejmuje podmioty lecznicze, ubezpieczycieli i brokerów ubezpieczeniowych działających na terenie RP w okresie od rozpoczęcia obowiązywania ustawy z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych. Powyższa tematyka nie jest szeroko poruszona w orzecznictwie i doktrynie, co wpływa pozytywnie na oryginalność wyników i znaczną wartość poznawczą.
prawo zamówień publicznych, ubezpieczenia majątkowe, podmiot leczniczy, broker ubezpieczeniowy
Odpowiedzialność biegłego rewidenta oraz firmy audytorskiej z tytułu kontroli jakości wykonywania zlecenia
Przedmiotem niniejszego opracowania jest przedstawienie zasad odpowiedzialności kontrolera jakości wykonania zlecenia zarówno z punktu widzenia jego własnej odpowiedzialności za wykonanie usługi, jak i odpowiedzialności firmy audytorskiej. Szczególną uwagę poświęcono możliwości podlegania odpowiedzialności dyscyplinarnej, administracyjnej, cywilnej oraz pracowniczej. W opracowaniu podjęto próbę odpowiedzi na następujące pytania. Po pierwsze: czy usytuowanie kontrolera jakości wykonania zlecania w zespole bądź poza zespołem przeprowadzającym badanie ma znaczenie dla jego własnej odpowiedzialności za wykonanie usługi, jak i odpowiedzialności firmy audytorskiej z tego tytułu. Po drugie: czy w przypadku niewykonania bądź nienależytego wykonania kontroli jakości zlecenia możliwe jest nałożenie na firmę audytorską kary administracyjnej. Po trzecie: czy istnieje prawna możliwość „przerzucenia” na kontrolera jakości wykonania zlecenia poniesionych przez firmę audytorską konsekwencji finansowych, spowodowanych koniecznością zapłaty administracyjnych kar pieniężnych, nałożonych na firmę audytorską, jak również – skutków dalszej ewentualnej szkody, jakiej doznałaby firma na skutek zachowania KJWZ.
biegły rewident, firma audytorska, odpowiedzialność, kontrola jakości wykonywania zlecenia
Protest w formie tamowania bądź utrudniania ruchu a porządek publiczny
Przedmiotem artykułu jest analiza przepisów prawa, jak również proponowanych zmian w zakresie tamowania bądź utrudniania ruchu drogowego pod kątem protestu oraz zarys możliwych rozwiązań tej kwestii. Obszarem rozważań są takie zagadnienia, jak: przedstawienie problemu w kontekście działalności protestujących, obecna reakcja prawnokarna (art. 90 § 1 k.w.) i ocena jej pod kątem ustawowych znamion czynu zabronionego, prawo do protestu i możliwość jego ograniczenia, regulacje międzynarodowe związane z ochroną protestujących (KPP oraz EKPC), ocena nowelizacji kodeksu wykroczeń z roku 2021 pod kątem art. 90 k.w., zarys możliwych rozwiązań.
kodeks wykroczeń, ustawa prawo o zgromadzeniach, zgromadzenie, protest, konstytucja, europejska konwencja praw człowieka, karta prawa podstawowych, ruch drogowy
Kształtowanie się zatrzymania prawa jazdy
Przedmiotem artykułu jest analiza regulacji dotyczących zatrzymania prawa jazdy i odpowiadających mu wcześniej instytucji od odzyskania niepodległości w 1918 r., zmierzająca do ustalenia ewentualnej jej ewolucji i określenia jej znaczenia. Prześledzenie ponadstuletniego okresu regulacji, w szczególności jej przyczyn, wykazało wyraźny rozwój tej instytucji prawnej. Świadczy o tym stosunkowo wczesne jej wyodrębnienie i stopniowe poszerzanie przyczyn zatrzymania prawa jazdy oraz w końcu nadanie mu charakteru ustawowego.
cofnięcie uprawnień, prawo jazdy, tymczasowe odebranie pozwolenia, zatrzymanie prawa jazdy, pozwolenie na prowadzenie pojazdów
Procedura zawieszenia poboru podatku akcyzowego. Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2022 r., C-711/20, TanQuid Polska Sp. z o.o. przeciwko Generální ředitelství cel
Celem opracowania jest omówienie i analiza wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2022 r. w sprawie C-711/20 TanQuid Polska Sp. z o.o. przeciwko Generální ředitelství cel z punktu widzenia jego znaczenia dla zagwarantowania jednakowej wymagalności podatku akcyzowego we wszystkich państwach członkowskich. Na gruncie przedmiotowego wyroku przedstawiono w szczególności zasady dotyczące przechowywania, przepływu i kontroli wyrobów objętych podatkiem akcyzowym. Opracowanie obejmuje analizę i komentarz podjętego przez TS rozstrzygnięcia. Ponadto zaprezentowano wpływ wyroku na późniejszą praktykę organów celnych i podatkowych.
podatek akcyzowy, dyrektywa 92/12/WE, przepływ towarów objętych procedurą zawieszenia poboru podatku akcyzowego, sfałszowanie urzędowych dokumentów towarzyszących, naruszenie lub nieprawidłowości popełnione w trakcie przepływu wyrobów akcyzowych objętych procedurą zawieszenia poboru podatku akcyzowego, nieprawidłowe wyprowadzenie produktów z procedury zawieszenia, odbiorca niewiedzący o przepływie, obowiązkowa gwarancja w zakresie przepływu
Prawa autorskie (c) 2023 Uczelnia Łazarskiego https://creativecom-mons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Rola precedensu w systemach źródeł prawa .
Celem artykułu jest zbadanie oraz porównanie roli precedensów sądowych w systemach źródeł prawa w kulturach prawa precedensowego i prawa stanowionego. Ocenie poddane są techniczne i funkcjonalne cechy precedensu jak również jego wpływ de jure i de facto, wraz z definicją odpowiednich czynników wpływających na i napędzających dynamikę rozwoju systemu sądowego. Badaniu poddane są pojęcia wartości i znaczenia prawnego precedensu oraz są one zastosowane do oceny i klasyfikacji roli jaką może odegrać konkretna decyzja sądowa. Wynikiem przeprowadzonej analizy jest konkluzja, że asortyment wyznaczników, które muszą być rozważone by ocenić zakres wpływu decyzji sądowej, jest niezwykle szeroki i zależny od kontekstu. Podsumowując, zamiast konwencjonalnych metod analizy przyjętych w systemach prawa precedensowego i prawa stanowionego, istnieje zapotrzebowanie na zupełnie nowy system klasyfikacji, który musi być przedmiotem dalszych badań oraz ideologicznego rozwoju innowacji prawnej.
prawo stanowione, prawo precedensowe, precedens de facto, ratio decidendi, jurisprudence constante
Kształtowanie się instytucji przedstawienia zarzutów w polskim procesie karnym
Przedmiotowy artykuł ukazuje jak w polskim procesie karnym od chwili odzyskania niepodległości kształtowała się instytucja przedstawienia zarzutów. Omówiono w związku z tym rozwiązania przyjęte w kodeksie postępowania karnego z 1928 r., zwrócono uwagę na zmiany, które nastąpiły z momentem wejścia w życie dekretu z dnia 21 grudnia 1955 r. o zmianie przepisów postępowania karnego, a także poddano szczegółowej analizie regulacje dotyczące przedstawienia zarzutów w ustawie karnoprocesowej z 1969 r. Odniesiono się także do obecnie obowiązujących przepisów przewidzianych w kodeksie postępowania karnego z 1997 r. oraz jego kolejnych nowelizacji. Z jednej strony – postawiono sobie za cel wydobycie z przeszłości danych przydatnych do odtworzenia procesu historycznego i wyjaśnienie obecnego kształtu omawianej instytucji, z drugiej strony – starano się wskazać na genezę zjawisk, których skutki można zaobserwować w dniu dzisiejszym. Odnosząc się do podstawowych aktów prawnych w historii polskiego prawodawstwa procesowego oraz wypowiedzi wybranych czołowych prawników, czyniono jednocześnie starania, by przedstawić najbardziej wiarygodny obraz ewolucji postrzegania instytucji przedstawienia zarzutów.
przedstawienie zarzutów, pociągnięcie podejrzanego do odpowiedzialności karnej, podejrzany, prace kodyfikacyjne, nowelizacje procedury karnej
Zasada skargowości w procesie karnym w aspekcie historycznym
W opracowaniu przedstawiono historyczną ewolucję zasady skargowości w procesie karnym. W pierwszej kolejności omówiono początki kształtowania się zasady odnosząc się do: procesu ateńskiego i rzymskiego, zasady skargowości w okresie średniowiecza oraz początków zasady skargowości w nowożytnym procesie karnym. Przybliżono odmienności występujące w procesie angielskim oraz zagadnienie procesu mieszanego. Odrębne rozważania poświecono procesowi skargowemu na ziemiach polskich począwszy od staropolskiego procesu sądowego, przez regulacje państw zaborczych, skończywszy na zasada skargowości w okresie II rzeczypospolitej i Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.
zasada skargowości, skarga oskarżycielska, oskarżyciel, zasady procesu karnego
Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a współwłasność nieruchomości – glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2022 r., II OSK 832/21
Glosa skupia się na wyjaśnieniu, czym jest prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz jak w świetle tego prawa przedstawia się prawo własności, a właściwie współwłasności nieruchomości. Opisuje także konsekwencje prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego współwłasności nieruchomości w stosunku do prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowalne, współwłasność nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny
Instytucja oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie w świetle najnowszego orzecznictwa administracyjnego
W opracowaniu dokonano analizy instytucji oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie w świetle najnowszego orzecznictwa administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem historycznego ujęcia problemu. Podkreślono również istotność rozwoju przepisów poszczególnych ustaw, omówiono także stanowiska polskich sądów administracyjnych w odniesieniu do analizowanej problematyki.
oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, orzecznictwo administracyjne, sądy administracyjne, prawo budowlane
Uproszczone formy przedstawienia zarzutów
Przedmiotem artykułu jest problematyka uproszczonych form przedstawienia zarzutów, różniących się od przedstawienia zarzutów w trybie zwykłym (mającym zastosowanie w śledztwie), redukcją niektórych elementów, o których mowa w art. 313 k.p.k. Dokonano wobec tego szczegółowej charakterystyki zredukowanego sposobu przedstawienia zarzutów, który został przewidziany w kodeksie postępowania karnego w trzech przypadkach: w ramach czynności w niezbędnym zakresie (art. 308 § 2 k.p.k.), w dochodzeniu (art. 325g § 2 k.p.k.) oraz w postępowaniu przyspieszonym (art. 517c § 1 k.p.k.). Odniesiono się również do zagadnienia momentu procesowej skuteczności przedstawienia zarzutów w trybie uproszczonym, któremu nie poświęcono dotąd w doktrynie i orzecznictwie należytej uwagi. Przesądzono tym samym, że przekształcenie postępowania uproszczonego w fazę in personam następuje w momencie, gdy prowadzący czynność zakończy informowanie (czy zgodnie z art. 325g § 1 k.p.k. powiadamianie) osoby podejrzanej o treści zarzutów. Z uwagi na niejednolity sposób zredagowania przepisów dotyczących czynności w niezbędnym zakresie, dochodzenia oraz postępowania przyspieszonego, zasugerowano zmiany w zakresie obowiązujących regulacji.
przedstawienie zarzutów, pociągnięcie podejrzanego do odpowiedzialności karnej, podejrzany, czynności w niezbędnym zakresie, dochodzenie, postępowanie przyspieszone
Kształtowanie się poszczególnych skarg oskarżycielskich w polskim procesie karnym
W opracowaniu poruszono problematykę kształtowania się poszczególnych skarg oskarżycielskich w polskim procesie karnym. W pierwszej kolejności omówiono zwykły oraz uproszczony akt oskarżenia, a następnie akt oskarżenia z wnioskiem o skazanie bez rozprawy. Odrębne rozważania poświęcono skardze subsydiarnej, prywatnemu oraz wzajemnemu aktowi oskarżenia. Analizie poddano także wniosek o warunkowe umorzenie postępowania oraz wniosek o skazanie w postępowaniu przyspieszonym. W opracowaniu przeanalizowano główne tendencje zmian legislacyjnych oraz przedstawiono motywy ustawodawcze i stanowisko doktryny.
akt oskarżenia, skarga oskarżycielska, zasada skargowości, prywatny akt oskarżenia, skarga subsydiarna, wniosek o warunkowe umorzenie postępowania
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie określa granic korzystania z prawa dostępu do tej informacji. W konsekwencji korzystanie z przedmiotowego uprawnienia często służy realizacji celów niezgodnych z założeniami ustawy. W odpowiedzi na to zjawisko w doktrynie i orzecznictwie została wypracowana koncepcja nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Przedmiotem dyskusji są jednak podstawy tej koncepcji. Istnieją także wątpliwości zarówno co do kryteriów jej stosowania, jak i do granic jej użycia. Opracowanie odnosi się do wskazanych problemów i zmierza do potwierdzenia dwóch tez. Po pierwsze, że mimo braku przepisu prawa wprowadzającego koncepcję nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej istnieją jej uzasadnione podstawy. Po drugie, że właściwe stosowanie tej koncepcji może służyć osiągnięciu kompromisu między potrzebą dostępu do informacji publicznej a jego możliwym nadużyciem.
informacja publiczna, nadużycie prawa, cele
Uzyskanie informacji o stosowaniu podsłuchu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej
W opracowaniu poruszono problematykę uzyskania informacji o stosowaniu podsłuchu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zważywszy że sądy administracyjne w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej orzekają ponad 21 lat, mając na uwadze realizację publicznego prawa podmiotowego umocowanego w art. 61 Konstytucji RP oraz że przyjęły w swoim orzecznictwie szerokie znaczenie pojęcia „informacja publiczna”, jak również zakres podmiotowy beneficjentów uprawnionych do dostępu do informacji publicznej, to w dalszym ciągu zachodzą wątpliwości co do możliwości udzielenia informacji osobie inwigilowanej. Powołane zostało zarówno orzecznictwo WSA, jak i NSA, które odgrywa ważną rolę w zakresie rozumienia pojęć zawartych w ustawie i które budzi także duże zainteresowanie opinii publicznej.
podsłuch, informacja publiczna, sądy administracyjne, orzecznictwo konstytucja
Organizacje związkowe oraz organizacje pracodawców jako podmioty konstytucyjnego prawa do informacji publicznej
W niniejszym opracowaniu opisano zarówno obowiązki, jaki i uprawnienia organizacji związkowych i organizacji pracodawców wynikające z konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, wskazanego w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo to umożliwia podmiotom prywatnym sprawowanie kontroli nad działaniami realizowanymi przez podmioty władzy publicznej, a także rzeczywistą współpracę i dialog w przestrzeni publicznej. Dlatego nie dziwi fakt, że regulacja ustawowa przewiduje udział partnerów społecznych w realizacji tego prawa politycznego. Organizacje związkowe i organizacje pracodawców są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej oraz mają prawo uzyskania dostępu do takiej informacji. Stawia to te organizacje w szczególnej pozycji, gdyż na gruncie prawa do informacji publicznej ich status wydaje się być odrębny od podmiotów prawa prywatnego i publicznego. Równocześnie tak określona pozycja partnerów społecznych w realizacji politycznego prawa konstytucyjnego zdaje się wykraczać poza wolności i prawa socjalne, z którymi tradycyjnie wiązana jest działalność tych organizacji.
związki zawodowe, organizacje pracodawców, dostęp do informacji publicznej, partnerzy społeczni, dialog
Błąd jako przesłanka wyłączenia odpowiedzialności karnej za nieudzielenie informacji publicznej
W opracowaniu omówiono błąd w rozumieniu przepisów karnych pod kątem wyłączenia odpowiedzialności osoby zobowiązanej do udzielenia informacji publicznej. Autorka dokonała próby określenia istoty błędu na tyle usprawiedliwionego, by mógł on stanowić skuteczną przesłankę wyłączenia odpowiedzialności karnej osoby zobowiązanej do udzielenia informacji publicznej. W tym celu swe rozważania opiera na ugruntowanych kierunkach doktryny, uzupełniając badania teoretyczne o wybrane orzecznictwo sądowe.
informacja publiczna, odpowiedzialność karna za nieudzielenie informacji publicznej, błąd
Zakaz udostępniania nienagrodzonych prac konkursowych oraz opracowań studialnych – stan de lege lata oraz postulaty de lege ferenda
Opracowanie porusza zagadnienie zakazu udostępniania nienagrodzonych prac konkursowych oraz opracowań studialnych na podstawie art. 358 ust. 4 ustawy – Prawo zamówień publicznych. Zawiera ocenę obowiązującej regulacji w kontekście zasady proporcjonalności w stanowieniu prawa, a także zasadności jej ustanowienia z uwagi na uniemożliwienie uczestnikowi konkursu skorzystania z prawa do sądu, jak również w zakresie przestrzegania zasady jawności oraz zasady równego traktowania wykonawców. W konsekwencji przeprowadzonej analizy przedmiotowej regulacji powstaje obawa jej sprzeczności z przepisami Konstytucji RP oraz ustawą – Prawo zamówień publicznych, a skutki jej wprowadzenia są negatywne, dlatego też opracowanie zawiera propozycję zmiany przepisów w tym zakresie.
konkurs, wyłączenie jawności, nienagrodzone prace konkursowe, prawo do sądu